حضرت على (ع) فرمودند: در بين مردم آن كس از همه قوى تر است كه تسلطش بر هواى نفس خويش، بيشتر باشد.

موقعیت شما : صفحه اصلی » برگه ها » تاریخچه جودو
  • 14 مارس 2020 - 0:30
  • 197 بازدید
  • ارسال توسط :

جودو (به ژاپنی柔道) یک ورزش و هنر رزمی اصیل ژاپنی است که به عنوان یکی از کارآمدترین، غنی ترین و دشوارترین هنرهای رزمی در جهان شناخته شده است (مجله جهانی Fighter news. 1977). هنر جودو به معانی طریقت نرمی، شیوه ظریف یا راه ملایمت و مدارا است؛ منشأ جودو، هنر جنگی تن به تن سامورایی‌ها جوجوتسو و کُشتی پهلوانی باستانی ژاپن، یاوارا، با بیش از دو هزار سال تاریخ است و در سال ۱۸۸۲ توسط استاد جیگورو کانو پایه‌گذاری و به جامعهٔ ژاپن معرفی شد. استاندارد و مرکز فدراسیون جهانی جودو، سازمان کودوکان Kodokan جودو در شهر توکیو پایتخت ژاپن می‌باشد. جودو نخستین رشتهٔ رزمی است که در المپیک ۱۹۶۴ توکیو وارد بازی‌های المپیک شد.

جودو را “روش زندگی” می‌دانند.

Judo farsi 9092.jpg

تاریخچه و فلسفه 

استاد جیگورو کانو بنیان‌گذار جودو

تاریخچهٔ جودو از زندگی مؤسس آن جدایی ناپذیر است. پایه‌گذار این هنر رزمی اصیل، استاد جیگورو کانو بنیان‌گذار سیستم مدرن تربیت بدنی مدارس و دانشگاه‌های ژاپن در اواخر قرن نوزدهم (دورهٔ مِیجی)، دانشمند فرهیخته و متخصص در چندین مکتب قدرتمند و پیشروی جوجوتسو از جمله کیتو-ریو و تِنجین شین یو-ریو بود. استاد کانو نخستین فرد آسیایی بود که به عضویت کمیتهٔ بین‌المللی المپیک درآمد. جیگورو کانو در یک خانوادهٔ قدیمی و ثروتمند، با سابقهٔ طولانی در تولید و فروش ساکه در ناحیهٔ میکاگه واقع در منطقهٔ هیگاشی نادا در شهر کوبه زاده شد. پدر استاد، جیروساکو مارِشیبا کانو، پسرخواندهٔ کاهن اعظم معبد شینتوییِ (ایزدکدهٔ) هیوشی بود که کسب و کار موروثی خانواده را انتخاب نکرد و در مقام یک روحانی ارشد شینتو زندگی اش را وقف امور مذهبی و آموزشی کرد. او باور عمیقی به ارزش تحصیل و نیروی تعلیم و تربیت داشت و از ابتدا پسر سوم خود، جیگورو را برای کسب علم و معرفت به دست استادان بزرگی چون چوکوئون یاماموتو و شوسِتسو آکیتا سپرد. استاد در سن نه سالگی مادر خود، بانو ساداکو کانو را از دست داد و همان سال پدر، خانواده را به توکیو منتقل کرد. کانوی جوان در مدارس خصوصی ثبت نام کرد و از ابتدا معلم خصوصی زبان انگلیسی داشت. در سال ۱۸۷۴ برای پیشرفت در مهارتهای زبان انگلیسی و آلمانی به مدرسه‌ای تحت مدیریت اروپایی‌ها فرستاده شد. در آن زمان استاد کانو تنها ۱٫۴۷ متر قد و ۴۱ کیلو وزن داشت. روزی، بایسِی ناکای، یکی از دوستان خانواده که پیشتر عضو محافظین شوگون نیز بود، دربارهٔ جوجوتسو به عنوان بهترین شکل تمرین بدنی صحبت می‌کرد. پس از آن برخی از فنون جوجوتسو را برای کانوی جوان اجرا کرد و به او نشان داد که با هنر چیرگی بر نیروها و درک لطافت و ظرافت فنون قدیمی جوجوتسو، چگونه یک شخص کوچک اندام نیز می‌تواند بر حریفی تنومند و بلندقد پیروز شود. با وجود مخالفت ناکای و حتی پدر، مبنی بر خطرناک و از مُد افتاده بودن نبرد تن به تن سامورایی، کانو عزم کرد که این هنر باستانی را بیاموزد.

این چنین بود که چشمهٔ جودو از دل صخرهٔ کهنسال جوجوتسو جوشید. استاد جیگورو کانو در سال ۱۹۳۸ هنگام بازگشت از سفر کاری خود به مصر با کشتی هیکاوا مارو، در اثر ابتلاء به ذات الریه درگذشت. او با تعریف دوبارهٔ هنر رزمی از شیوه‌ای مخصوص برای جنگیدن و پیروز شدن به یک طریقت معنوی در زندگی و سلامتی جسم و روح برای عموم جامعه، میراثی ابدی برای نسلهای آینده بر جای گذاشت.

درجات فنی

طبق قوانین جدید فدراسیون جودو، ورزشکاران این رشته دیگر از درجات مبتنی بر «کیو» استفاده نخواهند کرد و بجای آن با توجه به رنگ کمربند ها رده‌بندی خواهند شد؛ این رده‌ها از پایین به بالا به‌ترتیب شامل کمربندهای سفید، زرد، نارنجی، سبز، بنفش، قهوه‌ای و مشکی خواهند بود؛ که عنوان سنسی به کمربند مشکی از دان یک تا دان چهار (کمربند با رنگ سیاه) و شی هان (استاد ارشد) از دان پنج تا دان هفت (کمربند با رنگ سفید و قرمز) و هانشی از دان هشت تا نه (کمربند با رنگ کمربند قرمز) اطلاق می‌گردد. در اصل جودو ۱۲ دان داشت اما استاد جیگارو کانو فقط تا دان ۱۰ آموزش داد.

آتشنشان ها برای قوی شدن بدنشان ورزش جودو آموزش میبینند

برخی از اصطلاحات مهم

  • جودوکا: جودوکار
  • اوکِمی: تکنیک افت بی‌خطر (نحوهٔ صحیح زمین‌خوردن)
  • مائه ماواری: غلت به جلو
  • دوجو: محل تمرین جودو
  • سِن‌سِی: استاد
  • میگی: راست
  • هیداری: چپ
  • جودوگی: لباس جودو
  • ریتسورِی: تعظیم ایستاده
  • سِیزا: نِشَسته یا نِشَستن
  • رِی: دستور ادای احترام
  • هاجیمه: دستور شروع مسابقه
  • ماتتِی: دستور توقف مسابقه
  • جونای: داخل
  • جوگای: خارج
  • تاتامی: تشک (حصیری) جودو
  • نه‌ وازا: فنون درگیری در خاک
  • توری: مبارزی که اجرای فن می‌کند (یا برندهٔ نهایی فن)
  • اوکه: مبارزی که فن بر روی او اجرا می‌شود (یا بازندهٔ نهایی فن)
  • آنزا: چهار زانو نشستن
  • آشی وازا: تکنیک‌های پا
  • آیومی آشی: راه رفتن عادی
  • گوشین هو: طریقت دفاع از خود
  • گوشین جوتسو: هنر دفاع شخصی (در برابر سلاح‌های سرد و گرم)
  • هانسوکو ماکه: شکستن مقررات در مسابقه
  • جی گوتای: استقرار یا حالت دفاعی
  • جوسِکی: مکان نشستن ویژه یا بالاتر در دوجو برای جودوکاران ارشد
  • کوزوشی: شکستن. برهم زدن تعادل حریف یا حریفان (کلید و آغاز هر فن)
  • تسوکوری: قرارگیری در وضعیت پرتاب یا خاک کردن (بعد از کوزوشی)
  • کاکه: تکمیل یا اجرای نهایی فن (بعد از تسوکوری)
  • کی کو: تمرین
  • کی گا: صدمه
  • کی آی: فریاد روحیه بخش یا خروش روح
  • کوشی وازا: تکنیک‌های کمر
  • مودان شا: کسی که کمربند سیاه ندارد
  • ناگه وازا: تکنیک‌های پرتاپ کردن
  • اوبی: کمربندی که روی لباس می‌پوشند
  • رِی گی ساهو: تشریفات و رسوم اخلاق و احترام در دوجو
  • رِنراکو وازا: تکنیک‌های ترکیبی
  • رِنزوکو وازا: تکنیک‌های ادامه‌دار
  • شی آی: مسابقه
  • شی هان: استاد ارشد
  • سوتای رنشو: حریف تمرینی
  • تای ساباکی: جابجایی بدن
  • توکویی وازا: فن شگرد یا فنون موردعلاقه
  • تسوری کومی: بالا کشیدن
  • وازا: فن
  • یودان شا: کسی که کمربند سیاه دارد
  • زارِی: تعظیم کردن در حالت زانوزده
  • نوگاره کاتا: فرمها یا روش‌های فرار از فن

احترام و منش پهلوانی در جودو

شیهان جیگورو کانو از نخستین روزهای آموزش جودو در معبد اِیشوجی تا تاسیس و گسترش سازمان “کودوکان جودو” در توکیو، دو ستون فلسفی جودو را این طور معرفی می کرد:

Seiryoku-Zenyo (سِیریوکو ذِنیو) : استفاده بهینه از نیرو و انرژی برای کسب بهترین و پاک ترین نتیجه ممکن

Jita-Kyoei (جیتا کیواِی) : نفع متقابل و دوطرفه، هم برای خود و هم برای دیگری (حریف، خانواده، جامعه)

بنابراین، یکی از اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین اصولی که در جودو حاکم است، احترام به ارشد و پیشکسوت و رعایت ادب و رفتار انسانی در دوجو (محل تمرین/باشگاه)، جامعه و خانواده است؛ شیهان جیگورو کانو در این امر بسیار حساس و سختگیر بود و همواره به شدت تلاش می‌کرد که ابتدا از لحاظ اخلاقی و روحی هنرجویان خود را تربیت کند و سپس به تربیت بدنی و رزمی آن‌ها بپردازد چرا که خود نیز در دوران تمرین مکاتب قدیمی جوجوتسو، بر طبق اصول و آداب سختگیرانه و باستانی جنگجویان سامورایی پرورش یافته بود. او همواره در زمان سالمندی نیز به طور مداوم به شاگردان ارشد خود مسئله اخلاق و منش انسانی را یادآوری و تاکید می‌کرد و به آنان خاطرنشان می‌نمود که در آینده نیز به شاگردان خود این ارزشهای اساسی را انتقال دهند.

جودو ورزشی است که جز در راه تقوی به کار نمی‌رود.
جیگورو کانو (بنیان‌گذار جودو)

فنون[ویرایش]

اجرای فن هارای‌گُشی

فنون جودو در سه بخش فنون پرتابی (ناگه وازا)، فنون خاک (کاتامه وازا یا نه وازا) و فنون ضربه‌ای (آتِمی وازا) قرار می‌گیرند:

فنون پرتابی (ناگه وازا)

این فنون شامل دو گروه فنون پرتابی سرپا (تاچی وازا) و فنون قربانی (سوتِمی وازا) می‌شود. در فنون قربانی، اجراکنندهٔ فن (توری) با افت بدن خود به سمت پهلو یا عقب همراه با دریافت‌کنندهٔ فن (اوکه) او را پرتاب کرده یا به خاک می‌زند. این گروه دارای دو دستهٔ فنون قربانی یا افت به سمت عقب (ماسوتِمی وازا) و فنون قربانی به پهلو (یوکوسوتِمی وازا) است. فنون سرپا نیز برحسب بخش کلیدی بدن در اجرای فن به سه زیر مجموعه تقسیم می‌شوند:

  • آشی وازا (Ashi-waza): فنونی که پس از انجام کشش و قرارگیری، پرتاب با “پا (آشی)” اجرا میشود
  • ته وازا (Te-waza): فنونی که پس از انجام کشش و قرارگیری، پرتاب با “دست (ته)” اجرا میشود
  • کُشی وازا (Koshi-waza): فنونی که پس از انجام کشش و قرارگیری، پرتاب با “چرخش کمر (کُشی) و مفاصل رانی” اجرا میشود

فنون گلاویزی در خاک (کاتامه وازا یا نه وازا)

این فنون دارای سه زیرمجموعه می‌باشند:

  • اوسائه کُمی وازا (Osaekomi-waza): فنون مهار و کنترل حریف
  • شیمه وازا (Shime-waza): فنون خفه یا بیهوش کردن
  • کانسِتسو وازا (Kansetsu-waza): فنون قفل کردن و شکستن مفاصل

فنون ضربه‌ای (آتِمی وازا)

این فنون خطرناک طبق سنت به درجات بالای دان یک (یودان شا) آموزش داده می‌شود و شامل کلیهٔ حرکات ضربه‌ای دست و پا می‌شود.

امتیازات

در این ورزش چهار نوع امتیاز وجود دارد که به ترتیب زیر می‌باشد :

  1. کوکا (از سال ۲۰۰۹ حذف شد)
  2. یوکو (از سال ۲۰۱۶ حذف شد)
  3. وازاری
  4. ایپون

 

محبوبیت جودو در المپیک

جودو نخستین ورزش رزمی بود که وارد بازی‌های المپیک شد، و در هر دوره به محبوبیت این ورزش ژاپنی افزوده شده است، به‌طوری‌که این ورزش لقب هنر المپیک را ازآن خود کرد، همچنین در المپیک ۲۰۰۰ سیدنی جودو عنوان دومین ورزش سخت جهان و دومین ورزش جنجالی المپیک را به خود اختصاص داد. مدال قهرمانی المپیک جودو در کنار چهار رشته اصلی و بنیادی آن: دو و میدانی، شنا، شمشیربازی و دوچرخه سواری از باارزش ترین مدالهای ورزشی است و نمایانگر اعتبار و توسعه ورزشی کشور موردنظر می باشد.